Test

Khi nhận được tin có người thân bị mất, cơ thể bạn phản ứng trước (bủn rủn tay chân, đầu óc xoay cuồng, đứng không vững), hay là bạn cảm thấy buồn trước ? Theo giáo sư Robert Sapolsky (đại học Stanford, một chuyên gia hàng đầu thế giới về nghiên cứu não), câu trả lời sẽ là phản ứng của cơ thể bạn! Và còn đáng kinh ngạc hơn nữa, ông (và nhiều chuyên gia lỗi lạc khác) cho rằng cảm giác buồn ấy là bắt nguồn từ phản ứng của cơ thể bạn! Nói một cách khác, nếu cơ thể bạn không phản ứng (vì lý do khách quan như bệnh tật, hay vì lý do chủ quan nào đó), bạn sẽ không cảm thấy buồn.

Nhận định này thực ra không có gì mới. Cho kim đồng hồ chạy ngược một tí, về cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20. William James (giáo sư trưởng khoa tâm lý học và khoa triết học thuộc đại học Harvard) được xem là cha đẻ của ngành tâm lý học hiện đại của Mỹ (cùng với 1 số nhân vật khác). Một trong những công trình con cưng của ông là nghiên cứu để giải thích nguồn gốc của cảm xúc. Một ví dụ điển hình mà ông thường đưa ra là tình huống gặp thú dữ trong rừng. Thử tưởng tượng, bạn đang đi dạo thư giãn trên một đường mòn ở bìa rừng. Bất thình lình, một con gấu xuất hiện, và bắt đầu tiến gần về phía bạn. Dĩ nhiên, bạn sẽ hỏang sợ. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi cái cảm giác hỏang sợ ấy là gì, và bao gồm những cái gì ? Câu hỏi có vẻ hơi ngớ ngẩn … nhưng William, vốn là một nhà khoa học, bắt đầu nghiên cứu một cách tỉ  mỉ cách trả lời câu hỏi này. Cuối cùng, ông trình lên giả thuyết cảm giác là một nhận thức về cơ thể bạn. Bước 1, bạn nhận thấy con gấu xuất hiện trước mặt. Bước 2, adrenaline (một lọai hormon kích thích phản ứng sinh tồn của lòai người, còn có tên gọi khác là epinephrine) được thận tiết ra ngập tràn trong mạch máu, dẫn đến tim đập nhanh, mặt đỏ bừng, và một số phản ứng khác. Bước 3, bước cuối cùng, chỉ khi bộ não thấy những phản ứng đó của cơ thể, bộ não mới bắt đầu gây nên cảm giác hỏang sợ. Nói một cách khác, cảm giác bắt nguồn từ những phản ứng của cơ thể. Nếu vì một lý do nào đó, cơ thể bạn không còn khả năng phản ứng trong tình huống đó, nếu tim bạn không còn có thể đập nhanh, nếu cơ thể bạn không còn tiết ra được adrenaline, bạn sẽ không còn cảm giác hỏang sợ.

Đọc đến đọan này, Việt có thể tưởng tượng ra nhiều người bật cười, nghĩ cha này chỉ nói nhảm. Bằng chứng đâu ? Và suy cho cùng, chẳng lẽ một người bị liệt tòan thân khi gặp một con gấu trong rừng, thì sẽ không hỏang sợ ? Vô lí.

Không hẳn. Theo giáo sư Antonio Damasio (trưởng khoa Tâm Lý Học và Thần Kinh Học của trường University of Southern California), trong vài chục năm gần đây, có rất nhiều nhà nghiên cứu đã bỏ thời gian khảo nghiệm lại giả thuyết của William James. Khởi nguồn, một nhà thần kinh học nhận ra mình ít bị xúc động hơn trước kể từ sau một vụ tai nạn khiến ông bị liệt kể từ cổ xuống. Ông chia sẽ nhận định này với vài người bạn cũng bị liệt, và họ cũng đã khẳng định điều tương tự. Họ đều cảm thấy ít hạnh phúc hơn, ít buồn bã hơn khi là mình chưa bị liệt. Giáo sư Damasio cho rằng sự tồn tại của con người gắn liền với 1 cơ thể. Bản chất của niềm vui và sự đau khổ sẽ không có ý nghĩa gì nếu chúng không gắn liền với chuỗi phản ứng của cơ thể. Một người bị liệt, tùy vào trường hợp, tuy có thể không hòan tòan mất hẳn cảm giác, khả năng vui/buồn sẽ giảm đi rất nhiều.

Suy cho cùng, nếu bạn cố nhớ lại lần gần đây nhất bạn cảm thấy buồn, bạn sẽ diễn tả cảm giác buồn đó như thế nào ? Hay là lần gần đây nhất bạn cãi nhau với bạn gái ? Hay là cảm giác yêu ?

Thêm nữa, những phản ứng này bắt đầu sớm hơn, và kết thúc chậm hơn ở cơ thể phụ nữ, so với cơ thể đàn ông. Đó là lý do tại sao nhiều người nghĩ phụ nữ đa cảm hơn.